Verslaving en adhd

De onrust in je hoofd en de zoektocht naar kalmte

ADHD, of aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, gaat over meer dan alleen druk zijn in de klas. Het beïnvloedt jouw executieve functies. Dit betekent dat plannen, organiseren en impulscontrole lastig zijn. Jouw brein zoekt constant naar stimulatie. Het zoekt naar dopamine, de stof die zorgt voor plezier en motivatie. Als je ADHD hebt, ervaar je vaak een dopamine-tekort of een inefficiënte afgifte ervan. Dit leidt tot een continue innerlijke onrust. Je voelt een leegte die gevuld moet worden.

Hier komt de verleiding van verslavende middelen of gedragingen om de hoek kijken. Of het nu gaat om middelen zoals alcohol of cannabis, of gedragingen zoals overmatig gamen of gokken; ze bieden een snelle, krachtige dosis dopamine. Ze dimmen de ruis in je hoofd. Ze geven je dat intense, directe gevoel van voldoening dat je brein zo graag wil. Dit mechanisme verklaart waarom de comorbiditeit ADHD en verslaving zo vaak voorkomt. Het is een poging tot zelfmedicatie.

Impulscontrole en risicovol gedrag

Een kernkenmerk van ADHD is impulsiviteit. Je handelt vaak voordat je de gevolgen overziet. Bij iemand zonder ADHD kan die impuls de keuze voor een tweede glas wijn zijn. Bij jou, met de combinatie van ADHD en een neiging tot verslaving, wordt die impuls veel gevaarlijker. Je neemt sneller risico’s. De aantrekkingskracht van de directe beloning is overweldigend. Je denkt niet aan de lange termijn gevolgen van het gebruik van middelen bij ADHD. Je wilt nu verlichting.

Dit is geen gebrek aan wilskracht. Het is een neurologisch verschil. Jouw hersenen reageren anders op beloningen. Het vermogen om ‘nee’ te zeggen tegen iets wat nu fijn is, ten gunste van iets wat later beter is, is verzwakt. Dit maakt de overgang van recreatief gebruik naar een echte verslaving een reëler gevaar voor jou dan voor velen anderen.

De dubbele diagnose uitdaging

Wanneer je worstelt met zowel ADHD als een verslaving, spreek je van een dubbele diagnose. Dit maakt het behandeltraject complex. Het is cruciaal dat hulpverleners dit zien. Eén probleem behandelen zonder het ander aan te pakken, werkt zelden. Stel je voor dat je alleen de verslaving aanpakt. Zonder de onderliggende ADHD-symptomen te managen, blijft de interne onrust bestaan. De kans dat je terugvalt, is groot. Je zoekt dan weer naar die snelle kick.

Anderzijds, als je alleen je ADHD behandelt, bijvoorbeeld met medicatie, maar de verslaving blijft, kunnen deze medicijnen soms de neiging tot misbruik vergroten, afhankelijk van de situatie. Daarom is een geïntegreerde aanpak essentieel voor een duurzaam herstel van ADHD en drugsgebruik of andere verslavingen, waarbij uitsluitend de combinatie van deze problematieken leidt tot een uitgebalanceerde behandeling en herstel.

VIDEO: Webinar ADHD en Verslaving – 13 oktober 2021

Medicatie: een voorzichtige balans

Als je ADHD-symptomen ernstig zijn, kan medicatie zoals stimulerende middelen een levensveranderend effect hebben. Deze medicijnen stabiliseren de dopaminehuishouding. Dit vermindert de hunkering naar externe, risicovolle stimuli. Voor veel mensen met de combinatie ADHD en stoornissen in middelengebruik, is dit de hoeksteen van hun herstel.

Maar je moet hier voorzichtig mee zijn. Jouw geschiedenis met verslaving vereist nauwkeurige begeleiding bij het kiezen van de juiste medicatie en dosering. Je arts zal zorgvuldig kijken naar de risico’s. Het doel is om je aandacht te verbeteren, niet om een nieuw afhankelijkheidspatroon te creëren. Openheid over jouw verleden is hierbij van levensbelang.

Strategieën voor een leven met minder chaos

Herstel van verslaving terwijl je leeft met ADHD vereist meer dan alleen afkicken. Het gaat om het opbouwen van een nieuw systeem dat jouw brein ondersteunt. Je hebt structuur nodig die je brein van nature mist. Dit helpt bij het verminderen van de ‘verveling’ die vaak een trigger is voor terugval. Een belangrijk onderdeel hiervan is gespecialiseerde behandeling voor psychiatrie en verslaving, die de unieke uitdagingen van deze combinatie aanpakt.

Wat helpt jou concreet bij het managen van ADHD en verslavingsgedrag?

• Structuur en Routine: Voorspelbaarheid vermindert stress. Plan je dag, zelfs de kleine dingen. Dit zorgt voor dopaminebeloningen voor het voltooien van taken.

• Gezonde Dopaminebronnen: Vervang de snelle fixes door duurzame activiteiten. Intensieve lichaamsbeweging, creatieve projecten of het leren van een nieuwe vaardigheid geven een gezondere dopamineboost.

• Omgeving aanpassen: Haal triggers uit je directe omgeving. Dit is lastig, maar het vermindert de noodzaak voor constante wilskracht.

• Mindfulness en Zelfregulatie: Leer de signalen herkennen wanneer de drang opkomt. Oefeningen helpen je om even stil te staan in plaats van direct te handelen. Dit is trainen van je impulscontrole.

• Therapie en Steun: Cognitieve gedragstherapie (CGT) is vaak effectief. Het helpt je om de denkpatronen die tot verslaving leiden, te herkennen en om te buigen. Praat met anderen die dit begrijpen.

De kracht van acceptatie

Je vecht niet tegen jezelf. Je worstelt met een neurologische bedrading die anders werkt. Het accepteren van jouw ADHD is geen teken van zwakte. Het is het begin van wijsheid. Wanneer je jouw unieke brein begrijpt, kun je strategieën ontwikkelen die echt voor jou werken. Je leert om de uitdagingen van ADHD te managen, waardoor de noodzaak om te ontsnappen via verslaving afneemt.

Focus op kleine successen. Elke keer dat je bewust kiest voor een gezonde coping-strategie in plaats van een oude gewoonte, versterk je nieuwe neurale paden. Dit proces kost tijd, geduld en veel compassie voor jezelf. De reis naar herstel is niet lineair; er zijn hobbels. Maar met de juiste ondersteuning en een diep begrip van de wisselwerking tussen ADHD en verslavingsgevoeligheid, bouw je aan een stabieler en bevredigender leven.

Veelgestelde vragen over verslaving en ADHD

Informatieve bronnen

Verzamel diepgaande inzichten over Verslaving en adhd met deze lijst van links.

• Alcohol en ADHD – Expertisecentrum Alcohol

Wat is het verband tussen ADHD en een verhoogd risico op verslaving?

Mensen met ADHD hebben vaak een andere dopaminehuishouding. Ze zoeken sneller en intenser naar externe stimulatie om hun interne onrust te dempen. Door de impulsiviteit nemen ze sneller risico’s met middelen of gedragingen, wat leidt tot een verhoogde kans op het ontwikkelen van een verslaving.

Moet ik mijn ADHD behandelen voordat ik met mijn verslaving stop?

Het is het meest effectief om beide problemen tegelijkertijd aan te pakken in een geïntegreerd behandelplan. Als de ADHD onbehandeld blijft, is de kans op terugval in verslaving groter omdat de onderliggende onrust blijft bestaan.

Is medicatie voor ADHD veilig als ik een verslavingsverleden heb?

Dit vereist zeer zorgvuldige afweging door een gespecialiseerde arts. Soms zijn niet-stimulerende ADHD-medicijnen een optie. Als stimulerende middelen toch noodzakelijk zijn, dan gebeurt dit onder strenge controle en monitoring om misbruik te voorkomen.