Alcohol in Nederland 2026: feiten, cijfers en trends

Gemiddeld verbruik per hoofd

Nederland zit volgens de meest recente cijfers over alcoholgebruik rond het Europees gemiddelde. Het CBS registreerde in 2024 een verkoop van 7,9 liter pure alcohol per inwoner van 15 jaar en ouder. Dat is een lichte daling ten opzichte van 8,3 liter in 2019. Omgerekend drinkt de gemiddelde volwassene bijna 16 glazen bier, wijn of sterke drank per week. Bier blijft de grootste categorie met ongeveer 47 procent van het totale volume, gevolgd door wijn (35 procent) en sterke drank (17 procent). De Wereldgezondheidsorganisatie hanteert als grens voor “laag risico” maximaal 10 gram alcohol per dag – een norm die de Gezondheidsraad in Nederland vertaalt naar het advies van nul glazen, of hoogstens één per dag.

Sekseverschillen

Mannen drinken in Nederland structureel meer dan vrouwen. Uit de Leefstijlmonitor 2024 van RIVM en CBS blijkt dat 78 procent van de mannen ouder dan 18 jaar in de afgelopen maand alcohol dronk, tegenover 72 procent van de vrouwen. Gemiddeld drinken mannen 12,5 glazen per week, vrouwen 5,7. Overmatig drinken – meer dan 21 glazen per week voor mannen of 14 voor vrouwen – komt bij 9 procent van de mannen voor en 6 procent van de vrouwen. Het verschil wordt kleiner: onder jonge vrouwen (18-24 jaar) stijgt het aandeel dat wekelijks drinkt licht, terwijl het bij jonge mannen daalt.

Leeftijdsgroepen: jongeren, 18-25 en 55+

Het meest opvallende patroon zit in de leeftijdsopbouw. Onder 12- tot 16-jarigen is alcoholgebruik sinds 2003 sterk gedaald: in 2023 had nog 19 procent in de afgelopen maand gedronken, tegen 64 procent twintig jaar eerder (Peilstationsonderzoek Trimbos). De wettelijke leeftijdsgrens van 18 jaar heeft daarin een duidelijke rol gespeeld. In de groep 18-25 jaar drinkt 82 procent, maar 41 procent doet dat “zwaar” – minimaal één keer per week zes glazen of meer op één dag. De 55-plussers vormen een stille risicogroep: 15 procent drinkt overmatig en het percentage dat dagelijks drinkt is het hoogst van alle leeftijdsgroepen. Juist in deze groep groeit de alcohol-gerelateerde ziekenhuisopname sinds 2018 met ongeveer 4 procent per jaar.

Binge drinking: cijfers en context

Binge drinking – zes of meer glazen bij één gelegenheid voor mannen, vier of meer voor vrouwen – blijft een hardnekkig fenomeen. Het Trimbos-instituut rapporteerde in 2024 dat 37 procent van de volwassenen minstens één keer per maand bingedrinkt. Bij studenten ligt dit aandeel op 58 procent, met een piek in studentensteden als Groningen, Leiden en Maastricht. Eén op de zeven scholieren van 16-18 jaar dronk in de afgelopen maand vijf of meer glazen op één avond. Binge drinking verhoogt het risico op ongevallen, alcoholvergiftiging en op lange termijn hersenschade door alcohol, met name in jongvolwassen hersenen die tot 25 jaar nog in ontwikkeling zijn. Spoedeisende hulp-afdelingen registreren jaarlijks ongeveer 4.500 opnames van jongeren onder de 24 jaar met een alcoholvergiftiging, waarvan circa een derde minderjarig is volgens de Nederlandse Vereniging van Kinderartsen.

Regionale verschillen

De kaart van alcoholgebruik kent duidelijke regionale patronen. Uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (GGD, RIVM, CBS) blijkt dat Zeeland, Noord-Brabant en Limburg al jaren boven het landelijk gemiddelde scoren in zowel het percentage drinkers als het volume. In de Randstad is het aandeel drinkers vergelijkbaar, maar wordt gemiddeld minder per gelegenheid gedronken. Noord-Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe) kent relatief veel overmatige drinkers onder 55-plussers. Urban-rurale verschillen spelen ook een rol: in stedelijke gebieden is het aandeel alcoholvrije drinkers groter en groeien alcoholvrije cafés en “dry bars” sneller dan daarbuiten.

Gezondheidskosten: Trimbos en RIVM

Alcohol is een van de grootste vermijdbare risicofactoren voor ziekte en sterfte. Het RIVM schatte in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning dat alcohol jaarlijks bijdraagt aan ongeveer 1.900 sterfgevallen door direct alcoholgerelateerde aandoeningen en aan circa 35.000 sterfgevallen waarin alcohol een oorzakelijke rol speelt, van levercirrose tot borstkanker. Het Trimbos-instituut berekende in de Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse Alcohol (herziene uitgave 2023) dat alcoholgebruik de samenleving tussen 4,2 en 7 miljard euro per jaar kost. Dat bedrag omvat zorgkosten, productiviteitsverlies door ziekteverzuim, verkeersongevallen, politie-inzet en justitie. De zorgkosten alleen bedragen circa 1,5 miljard euro. Voor een overzicht van de lichamelijke impact, zie de gevolgen van alcohol op het lichaam. Alcohol is volgens het IARC geclassificeerd als kankerverwekkend (groep 1) en veroorzaakt in Nederland onder meer een deel van de borst-, darm- en leverkankerdiagnoses. De verzuimkosten door alcohol bedragen naar schatting 1,2 miljard euro per jaar, vooral door kortdurend verzuim op maandag en na feestdagen.

Economische aspecten: horeca en accijns

Tegenover de kosten staan forse inkomsten. De Nederlandse staat inde in 2024 circa 1,4 miljard euro aan alcoholaccijns, volgens gegevens van de Belastingdienst en het ministerie van Financiën. Bier levert daarvan het grootste deel (ongeveer 500 miljoen), gevolgd door sterke drank (circa 650 miljoen) en wijn (250 miljoen). Daarnaast genereert de alcoholsector btw-inkomsten van minimaal 1 miljard euro. De horeca is zwaar afhankelijk van alcoholomzet: gemiddeld komt 40 tot 60 procent van de omzet in cafés en restaurants uit drankverkoop. Meer over de belastingstructuur is te vinden in het overzicht van accijnzen op alcohol.

De alcoholmarkt: krimp en alcoholvrije groei

De totale alcoholmarkt in Nederland krimpt licht. Brancheorganisatie STIVA meldt dat het volume bier, wijn en gedistilleerd in 2024 met circa 2 procent daalde ten opzichte van 2023. Tegelijk groeit het segment alcoholvrij en alcoholarm (<1,2 procent) met ruim 15 procent per jaar. Alcoholvrij bier vormt inmiddels ongeveer 8 procent van de biermarkt, een verdubbeling ten opzichte van 2019. Supermarkten breiden het schap uit en ook wijn, aperitieven en sterke-drankvarianten zonder alcohol winnen terrein. Zie bijvoorbeeld het aanbod alcoholvrije speciaalbieren. De groei wordt gedragen door Gen Z, zwangeren, automobilisten en mensen die om gezondheidsredenen minderen.

Beleid 2026: minimumprijs, reclame en accijns

Het Nationaal Preventieakkoord uit 2018 streefde naar minder alcoholgebruik, maar de tussendoelen voor 2025 werden niet gehaald. Daarom nam het kabinet in 2025 een aantal aanvullende maatregelen die deels in 2026 ingaan. De accijns op alcohol ging per 1 januari 2024 al met 16,2 procent omhoog; voor 2026 is een beperkte inflatiecorrectie voorzien. Het reclameverbod voor alcohol is aangescherpt: op televisie en online gelden strengere venstertijden en influencer-marketing valt sinds 2025 onder de Reclamecode voor Alcoholhoudende Dranken. Een minimumprijs per eenheid alcohol, zoals die in Schotland geldt, wordt in 2026 politiek opnieuw besproken maar is nog niet ingevoerd. Ook de handhaving van de leeftijdsgrens en lokale alcoholverboden wordt verscherpt, onder meer via mysteryshopping in supermarkten en online bezorgdiensten.

Trends: Dry January, sober curious en Gen Z

Dry January – een maand geen alcohol na de feestdagen – groeide van een niche-initiatief in 2013 tot een beweging waaraan in 2025 naar schatting 1,3 miljoen Nederlanders deelnamen, volgens peilingen van IkPas en het Trimbos-instituut. Breder is de “sober curious”-trend: bewust minderen zonder label van probleemdrinker. Onderzoek van het SCP laat zien dat 29 procent van de volwassenen in 2024 aangeeft het afgelopen jaar bewust minder te hebben gedronken. Onder Gen Z (geboren na 1996) is de daling het sterkst: 18 procent van de 18-24-jarigen drinkt helemaal geen alcohol, tegen 8 procent onder dezelfde leeftijdsgroep tien jaar eerder. Redenen die worden genoemd: gezondheid, mentale fitheid, sport, financiën en “mindful” leven. Tools en campagnes zoals een maand zonder alcohol ondersteunen deze trend. Horecaondernemers spelen daarop in met uitgebreide menu’s alcoholvrije cocktails en “low & no”-specials, een segment dat volgens onderzoeksbureau IWSR wereldwijd de snelste groei laat zien binnen de dranksector.

Veelgestelde vragen

Hoeveel alcohol drinkt de gemiddelde Nederlander per jaar?

Volgens CBS-verkoopcijfers ongeveer 7,9 liter pure alcohol per persoon van 15 jaar en ouder in 2024, wat overeenkomt met bijna 800 standaardglazen of ruim 15 glazen per week.

Wat is een standaardglas alcohol?

Een standaardglas bevat in Nederland 10 gram pure alcohol: één glas bier van 250 ml (5%), één glas wijn van 100 ml (12%) of één glas sterke drank van 35 ml (35%).

Hoeveel kost alcohol de Nederlandse samenleving?

Het Trimbos-instituut schat de maatschappelijke kosten op 4,2 tot 7 miljard euro per jaar, waarvan circa 1,5 miljard zorgkosten. De accijnsopbrengsten (ongeveer 1,4 miljard) dekken die kosten niet.

Hoeveel jongeren onder de 18 drinken nog?

In 2023 had 19 procent van de 12- tot 16-jarigen in de afgelopen maand alcohol gedronken, een sterke daling ten opzichte van 64 procent in 2003. Onder 16- en 17-jarigen ligt het percentage hoger, rond 45 procent.