Omgaan met verslaving

De stille strijd: wat is verslaving eigenlijk?

Verslaving is meer dan alleen een slechte gewoonte. Het is een chronische hersenziekte. Je hersenen passen zich aan. Ze raken gewend aan de stof of het gedrag. Dit noemen we tolerantie. Hierdoor heb je steeds meer nodig om hetzelfde effect te bereiken. Je zoekt naar die initiële ‘kick’ of diepe rust, maar die wordt steeds moeilijker te vinden.

Je ervaart dwangmatig gedrag. Dit betekent dat je doorgaat, ook al weet je dat het schadelijk is voor je gezondheid, je relaties of je financiën. Dit gevoel van controleverlies is een van de pijnlijkste aspecten van de strijd tegen middelenmisbruik of gedragsverslavingen, zoals gokverslaving of dwangmatig internetgebruik.

Waarom val je steeds terug?

Terugval is vaak onderdeel van het herstelproces. Dit is geen teken van falen. Het is een signaal. Je lichaam en geest geven aan dat er nog onverwerkte zaken zijn. Je triggers spelen hierin een grote rol. Triggers zijn prikkels die de zin in de verslaving oproepen. Dit kan een bepaalde plek zijn, een emotie, of zelfs een tijdstip op de dag.

Denk eens na over jouw persoonlijke triggers:

• Emoties: Eenzaamheid, stress of angst.

• Sociale situaties: Bepaalde vriendengroepen of feesten.

• Omgeving: Een specifieke locatie waar je vroeger gebruikte.

Het herkennen van deze valkuilen is cruciaal voor het ontwikkelen van een effectief plan om verslaving te beheersen en toekomstige terugvalpreventie te waarborgen.

De eerste stap: hulp zoeken en de façade doorbreken

De moeilijkste stap is vaak het uitspreken van de woorden: ‘Ik heb hulp nodig’. Je voelt je misschien beschaamd of zwak. Onthoud: hulp vragen is juist een daad van immense kracht. Het toont aan dat jij jouw welzijn belangrijker vindt dan je trots.

VIDEO: Hoe je je geest kunt herprogrammeren om in 9 dagen van elke verslaving af te komen! | Dr. Joe Dispenza

Professionele ondersteuning inschakelen

De weg uit de verslaving bewandel je zelden alleen. Professionele hulp biedt structuur en deskundigheid. Je hebt verschillende opties om professionele begeleiding bij verslavingszorg te vinden.

Overweeg de volgende paden:

• Huisarts: Je huisarts is vaak het eerste aanspreekpunt. Hij of zij kan je doorverwijzen naar gespecialiseerde hulp, zoals een verslavingsarts of een psycholoog.

• Verslavingsklinieken of -instellingen: Deze bieden vaak ambulante trajecten (je woont thuis) of klinische opname (je verblijft tijdelijk in de instelling). Ze zijn gespecialiseerd in detoxificatie en langdurige therapie.

• Therapie en counseling: Individuele therapie helpt je de onderliggende oorzaken van je verslaving bloot te leggen. Cognitieve gedragstherapie (CGT) is bijvoorbeeld erg effectief gebleken bij het veranderen van destructieve denkpatronen.

Uitgelichte bronnen

Maak je reis door het onderwerp Omgaan met verslaving compleet met deze links.

• Training Liberman module 4: Omgaan met verslaving – Tweedaagse …

Praten met je naasten

Je hoeft je strijd niet verborgen te houden voor de mensen die van je houden. Openheid creëert ruimte voor steun. Kies een moment waarop je rustig bent. Vertel je partner, een goede vriend of een familielid wat je doormaakt. Wees eerlijk over je wensen. Vraag om geduld en begrip tijdens jouw traject van stoppen met gebruiken.

Zelfzorg als basis voor duurzaam herstel

Verslaving eist veel van je energie. Herstel vereist dat je deze energie weer opbouwt. Dit doe je door actief te investeren in jouw welzijn, je fysieke en mentale gezondheid. Dit is jouw dagelijkse ‘onderhoudsbeurt’ om nuchter te blijven. Voor meer inzichten en praktische tips voor verslaving overwinnen is het essentieel om jezelf op de eerste plaats te zetten.

###

Structuur aanbrengen in je leven

Wanneer je stopt met een verslavende stof of gedrag, ontstaat er een groot gat in je dagindeling. Je hersenen missen de vaste beloning. Dit gat moet je opvullen met nieuwe, gezonde activiteiten. Structuur biedt houvast en vermindert de kans op verveeldheid, een veelvoorkomende trigger.

Creëer een dagelijks ritme dat je kunt volgen:

• Vaste tijden voor opstaan en slapen.

• Plan gezonde maaltijden in.

• Reserveer tijd voor beweging, zelfs als het maar een korte wandeling is.

• Bouw sociale contacten in die je energie geven, niet kosten.

Lichaam en geest voeden

Je lichaam heeft tijd nodig om te herstellen van de ontregeling door de verslaving. Goede voeding is hierbij essentieel. Vermijd suikerpieken die kunnen lijken op de ‘high’ die je gewend was. Daarnaast is beweging een krachtig middel. Sporten maakt endorfine aan, een natuurlijke stemmingsverbeteraar.

Vergeet je mentale rust niet. Technieken om stress te verminderen helpen enorm bij het omgaan met ontwenningsverschijnselen of innerlijke onrust. Denk aan mindfulness oefeningen of lichte meditatie. Dit helpt je om in het hier en nu te blijven en niet te verdrinken in zorgen over het verleden of de toekomst.

Steunnetwerken: de kracht van lotgenotencontact

Je hebt ervaren hoe isolerend verslaving kan zijn. Lotgenotencontact doorbreekt deze eenzaamheid. Praten met mensen die precies begrijpen wat je doormaakt, is onbetaalbaar. Zij kennen de jargon, de verleidingen en de momenten van diepe wanhoop.

Binnen deze groepen vind je vaak de ondersteuning die je nodig hebt om door te zetten bij het overwinnen van dwangmatig gedrag. Een bekend voorbeeld is de 12-stappenbenadering, waar je samen met anderen werkt aan persoonlijke groei en verantwoordelijkheid nemen.

De voordelen van een steungroep zijn talrijk:

• Je deelt ervaringen zonder oordeel.

• Je leert concrete copingmechanismen van anderen.

• Het biedt een veilige, nuchtere sociale omgeving.

Zoek naar lokale bijeenkomsten of online gemeenschappen die passen bij jouw specifieke situatie, bijvoorbeeld hulp bij alcoholisme of steun bij gameverslaving.

Omgaan met verleidingen en terugvalpreventie

Zodra je een tijdje gestopt bent, kan de verleiding weer opduiken. Dit hoort erbij. Belangrijk is hoe je hierop reageert. Je bouwt een ‘toolbox’ vol met strategieën op om deze momenten te overleven.

Wanneer die drang toeslaat, doe je het volgende:

• Vertraag: Geef jezelf tien minuten de tijd voordat je toegeeft aan de impuls.

• Herken je trigger: Wat voelde je net voordat de drang kwam? Was je boos? Verveeld?

• Verander je omgeving: Ga weg uit de ruimte waar je bent. Bel direct iemand uit je steunnetwerk.

• Praktiseer zelfcompassie: Wees niet boos op jezelf als de drang sterk is. Je bent in een proces van heling.

Onthoud dat elke keer dat je de verleiding weerstaat, jouw hersenen sterker worden in het maken van gezonde keuzes. Dit is het opbouwen van nieuwe, gezonde neurale paden.

Veelgestelde vragen over herstel van verslaving

Hoe lang duurt het herstel van een verslaving?

Herstel is een levenslang proces. De eerste fase, de acute ontwenning, duurt enkele dagen tot weken. Echter, het stabiliseren van je leven en het leren omgaan met triggers duurt maanden, zo niet jaren. Zie het als een marathon, geen sprint. Focus op elke dag afzonderlijk. Voor meer gedetailleerde informatie over hulp en oplossingen bij verslaving stoppen, kun je terecht op onze pagina met tips en strategieën.

Is therapie altijd nodig om te stoppen met gebruiken?

Voor veel ernstige verslavingen is professionele begeleiding sterk aan te raden. Zelfontwenning kan gevaarlijk zijn, afhankelijk van de stof. Therapie helpt je de dieperliggende oorzaken aan te pakken, waardoor de kans op langdurig herstel veel groter wordt.

Wat moet ik doen als mijn partner of familielid een terugval heeft?

Blijf rustig en oordeel niet. Toon begrip voor de moeilijkheid van de situatie, maar stel duidelijke grenzen over wat je wel en niet tolereert in huis. Moedig je naaste direct aan om contact op te nemen met hun behandelaar of sponsor. Jouw eigen welzijn en het stellen van gezonde grenzen is hierbij net zo belangrijk.