Hulp en informatie bij verslaving: alcohol, gokken, gedrag

Het is een realiteit die we niet mogen negeren: de prevalentie van psychiatrische symptomen en verslaving gaat vaak hand in hand. Misschien herken je dit gevoel van innerlijke onrust, of de drang om een bepaald gevoel te dempen. Dit dubbele diagnosebeeld, ook wel comorbiditeit genoemd, vraagt om aandacht. Het is geen toeval dat mensen die worstelen met angst of depressie, ook sneller geneigd zijn naar middelen of gedragingen te grijpen om die pijn te verzachten.
Denk eens na over jouw eigen ervaringen. Voelt een bepaalde activiteit of stof als een tijdelijke ontsnapping? Die ontsnapping lijkt even te helpen tegen de druk die je voelt. Maar we weten allebei dat tijdelijke oplossingen vaak langdurige problemen creëren. Het begrijpen van deze complexe wisselwerking is de eerste stap naar heling.
Waarom zoeken mensen hun heil in verslaving?
Psychische klachten geven je vaak een gevoel van controleverlies. Je angst, je sombere buien, ze nemen het over. Verslaving biedt, paradoxaal genoeg, een schijn van controle. Je beheerst het moment, ook al beheerst de verslaving jou op de lange termijn. Het is een poging om zelf de regie te pakken over een intern ongemak.
Verschillende symptomen kunnen de weg wijzen naar verslavend gedrag. Bijvoorbeeld:
• Angststoornissen: De behoefte om de lichamelijke symptomen van angst, zoals hartkloppingen of spanning, te kalmeren.
• Depressieve gevoelens: Het verlangen om de zwaarte van de dagelijkse last tijdelijk te verlichten.
• Trauma en PTSS: Het proberen te verdoven van pijnlijke herinneringen of nachtmerries.
• ADHD of autisme: Soms zoeken mensen met deze diagnoses prikkels of juist een manier om hun overprikkeling te dempen via middelen of gedrag.
Deze zelfmedicatie is een uiting van nood. Het is een signaal dat jouw huidige copingmechanismen tekortschieten. Je zoekt een snelle uitweg uit een situatie die te zwaar voelt om alleen te dragen.
Hoewel we hier niet met harde statistieken willen strooien, is het belangrijk te weten dat je zeker niet de enige bent. Onderzoek wijst uit dat de kans dat iemand met een psychische stoornis ook een verslaving ontwikkelt, aanzienlijk groter is dan in de algemene bevolking. Dit geldt voor zowel middelenverslaving (alcohol, drugs) als gedragsverslavingen (gokken, gamen).
Als je worstelt met bijvoorbeeld een aanhoudende depressie, zie je vaak dat de neiging om te veel te drinken toeneemt. Het is alsof de ene klacht de andere voedt. De kater de volgende dag maakt de depressie vaak erger, waardoor de cyclus zich versterkt. Dit is de vicieuze cirkel van dubbele problematiek.
De wisselwerking tussen verslaving en psychose
Een specifiek en ernstig gebied is de relatie tussen middelenmisbruik en psychotische ervaringen. Sommige middelen, met name stimulerende middelen, kunnen psychotische symptomen uitlokken, zelfs bij mensen die er voorheen geen aanleg voor hadden. Maar ook andersom: heb je al een kwetsbaarheid voor psychose, dan kan verslaving de kans op een uitbraak vergroten. Het is een interactie die professionele begeleiding vereist om de onderliggende kwetsbaarheden goed in kaart te brengen.
Wanneer je merkt dat je zowel worstelt met mentale klachten als met verslavend gedrag, is het cruciaal dat je hulp zoekt die beide aanpakt. Een behandeling die zich alleen richt op de verslaving, zonder oog voor jouw onderliggende angst of trauma, zal vaak mislukken. Je pakt dan immers alleen het symptoom aan, niet de oorzaak.
Wat betekent een geïntegreerde aanpak voor jou?
• Gelijktijdige aandacht: Zorg ervoor dat de behandelaar kijkt naar zowel jouw psychische toestand als jouw gebruikspatroon.
• Stabilisatie van stemming: Vaak helpt het om eerst de meest acute psychische symptomen te stabiliseren. Dit maakt het makkelijker om grip te krijgen op het gebruik.
• Nieuwe copingstrategieën: Je leert gezonde manieren om met stress, angst of somberheid om te gaan, zonder terug te vallen op je oude gewoonte. Dit is het bouwen aan jouw innerlijke veerkracht.
Het aanpakken van de prevalentie van deze dubbele problematiek begint met erkenning. Erkenning dat jouw gebruik een reactie is op pijn, en niet het begin van al jouw problemen. Het is een poging om te overleven. Het is cruciaal om eerst de onderliggende symptomen van verslaving te herkennen voordat effectieve behandeling kan starten.
VIDEO: Prevalentie, symptomen en cursus van verslaving | Verslavingsadviseur Academie
Herkennen van de rode vlaggen in jouw leven
Wanneer weet je dat het tijd is om echt hulp te zoeken voor deze combinatie van problemen? Let op patronen. Voel je je schuldig na gebruik? Verberg je jouw gebruik voor dierbaren? Merk je dat je de laatste tijd vaker dan gewenst grijpt naar een middel of activiteit als je je rot voelt? Deze signalen, in combinatie met aanhoudende psychische klachten, zijn een duidelijke oproep tot actie.
Zoek naar professionele hulp die ervaring heeft met dubbele diagnose. Zij begrijpen de complexiteit en de subtiele valkuilen die komen kijken bij het herstellen van zowel psychische klachten als verslaving, en voor meer informatie over de mogelijkheden kunt u terecht op de pagina over psychiatrie en verslaving behandeling en herstel. Jouw welzijn verdient een aanpak die volledig is, die jou als geheel ziet.
Je hebt nu veel gelezen. Misschien borrelen er nog vragen op over jouw specifieke situatie. Hieronder vind je enkele veelgestelde vragen die vaak gesteld worden over dit onderwerp.
Verdere lectuur
Hier is een samengestelde lijst van links die je alles vertellen over Prevalentie psychitrische symptomn verslaving.
• State of the Art Ernstige Psychiatrische Aandoeningen en Verslaving
• 13. Addendum stoornissen in middelengebruik in combinatie met …
Wat is het verschil tussen zelfmedicatie en een echte verslaving?
Zelfmedicatie is het bewust of onbewust gebruiken van een middel of gedrag om psychische symptomen te verlichten. Een echte verslaving ontwikkelt zich wanneer het gebruik dwangmatig wordt, je de controle verliest en het negatieve gevolgen heeft voor jouw dagelijks leven, ondanks dat je weet dat het schadelijk is.
Kan het stoppen met drinken mijn angstklachten verergeren?
Ja, in het begin kan dit gebeuren. Als je lichaam gewend is geraakt aan de dempende werking van bijvoorbeeld alcohol, kan het tijdelijk meer angst ervaren zodra je stopt. Dit is een ontwenningsverschijnsel. Het is belangrijk dit onder begeleiding te doen, zodat men je kan ondersteunen tijdens deze fase.
Hoe lang duurt het voordat ik me beter voel als ik hulp zoek voor beide problemen tegelijk?
Herstel is een reis, geen sprint. De tijd die het kost verschilt sterk per persoon. Over het algemeen merk je verbetering zodra de meest acute ontwenningsverschijnselen voorbij zijn en je nieuwe, gezonde copingvaardigheden begint toe te passen. Wees geduldig met jezelf; kleine stappen vooruit zijn ook vooruitgang.
Zijn er specifieke therapievormen die goed werken bij dubbele diagnose?
Ja. Motiverende gespreksvoering is vaak effectief om jouw bereidheid tot verandering te vergroten. Daarnaast zijn Cognitieve Gedragstherapie (CGT) en Dialectische Gedragstherapie (DGT) nuttig. Deze therapieën helpen je om anders te denken over je gebruik en je emoties beter te reguleren. Het sleutelwoord is altijd: geïntegreerd.