Hulp en informatie bij verslaving: alcohol, gokken, gedrag

Het vertrouwen is essentieel in het helingsproces. Of het nu gaat om een therapeut, een coach, een begeleider in een kliniek, of iemand die je advies geeft over herstel; je legt je kwetsbaarheid in hun handen. Wanneer deze vertrouwenspersoon, deze ‘verslavingsspecialist’, vervolgens zelf kampt met een substantiegebruikstoornis of een gedragsverslaving, ontstaat er een diepgaand probleem. Dit is niet zomaar een terugval; dit gaat over een structurele schending van de professionele relatie.
Je vraagt je af: Hoe kan degene die mij moet helpen, zelf de grip kwijt zijn? Deze ontdekking kan een aardbeving veroorzaken in jouw idee van veiligheid en competentie binnen de verslavingszorg. Het is belangrijk dat je erkent dat deze situatie buitengewoon verwarrend en pijnlijk is.
Wanneer expertise en verslaving elkaar kruisen
De realiteit is hard. Zelfs mensen met diepgaande kennis over de mechanismen van verslaving, de circuits in de hersenen en de paden naar herstel, zijn niet immuun voor het grijpen van middelen of het ontwikkelen van destructief gedrag. Ze begrijpen de valkuilen, maar de drang kan sterker zijn. Wat betekent dit voor jou, als naaste of als cliënt?
Je moet je afvragen wat de impact is op jouw behandeltraject. Als de persoon die je begeleidt afgeleid is door eigen demonen, hoe effectief is de begeleiding dan? Het is cruciaal om dit te benoemen, hoe moeilijk dat ook voelt. Je zoekt integriteit in de hulpverlening, wat een essentieel onderdeel is van een succesvol traject naar herstel.
In een professionele hulpverleningsrelatie bestaat een inherent machtsverschil. De specialist heeft de kennis, de positie en het vertrouwen. Jij bent de cliënt, in een staat van kwetsbaarheid. Wanneer de specialist dit machtsverschil misbruikt door zijn of haar eigen onbehandelde verslaving, spreken we over misbruik van de hulpverlenerspositie.
Dit misbruik manifesteert zich op verschillende manieren:
• Het stellen van grenzen wordt vaag.
• Professionele relaties lopen over in persoonlijke relaties (dit is een rode vlag bij therapeutisch grensoverschrijdend gedrag).
• De focus verschuift van jouw herstel naar hun eigen nood.
• Ze gebruiken hun kennis om hun gedrag te rationaliseren.
Dit is een vorm van professioneel wangedrag. Het voelt alsof je dubbel wordt bedrogen: je wordt niet geholpen, en tegelijkertijd wordt je vertrouwen uitgebuit.
Jouw recht op veilige begeleiding
Jouw recht op veilige, onbevooroordeelde zorg staat voorop. Je verdient een specialist die volledig ‘in zijn of haar schoenen staat’ om je te begeleiden. Als je vermoedt dat je begeleider middelen gebruikt, of structureel grenzen overschrijdt vanwege eigen verslavingsproblematiek, dan moet je actie ondernemen.
Wat kun je doen als je merkt dat je begeleider verslaafd is?
• Documenteer je observaties. Noteer feiten, geen aannames.
• Benoem je zorgen, indien je je veilig voelt, direct en helder bij de persoon.
• Zoek een tweede mening bij een andere, onafhankelijke professional.
• Meld het incident bij de toezichthoudende instantie of de instelling waar de persoon werkt. Dit is essentieel voor de veiligheid van andere cliënten.
Wanneer je ontdekt dat je specialist een verslaving heeft, kan dit jouw eigen herstel van verslaving ernstig saboteren. Vertrouwen is de basis van therapie. Verlies je dat vertrouwen, dan voel je je misschien onzeker over alle adviezen die je eerder kreeg.
Je kunt gaan twijfelen aan de effectiviteit van de therapie. Vragen als: “Als zij hun eigen leven niet op orde hebben, hoe kan ik dan ooit mijn leven op orde krijgen?” komen dan naar boven. Dit leidt tot schaamte, boosheid en terugtrekking.
VIDEO: Misbruik leerde Kelly te VLUCHTEN in #VERSLAVING
Waar zoek je nu de juiste steun?
Het is noodzakelijk om nu zelf steun te zoeken. Je hebt een betrouwbare bron nodig die jouw situatie erkent zonder oordeel. Dit zoek je niet meer bij de persoon die je nu in verwarring brengt, maar bij organisaties die toezicht houden op de kwaliteit van de verslavingszorg.
Richt je aandacht op het vinden van een nieuwe, stabiele therapeut of counselor. Iemand die aantoonbaar werkt volgens ethische codes. Denk aan beroepsverenigingen die kwaliteitswaarborgen bieden voor begeleiders in de verslavingszorg.
Het is een daad van zelfzorg om de relatie te verbreken als deze onveilig is geworden. Je bent niet verantwoordelijk voor de verslaving van de specialist, maar je bent wel verantwoordelijk voor jouw eigen veiligheid en herstel.
Je hebt ongetwijfeld veel vragen die nu door je hoofd spoken. Hieronder staan enkele veelvoorkomende zorgen en korte antwoorden.
Is het illegaal als een hulpverlener drugs gebruikt?
Ja, het gebruik van middelen door een hulpverlener kan een schending zijn van de beroepsethiek en kan leiden tot het intrekken van de bevoegdheid om te werken in de zorgsector, zeker als dit invloed heeft op de behandeling van cliënten.
Wat moet ik doen als ik me onveilig voel bij mijn therapeut?
Je zoekt onmiddellijk naar een vervangende professional en rapporteert jouw zorgen aan de leidinggevende van de instelling of een beroepsorganisatie. Jouw veiligheid is het belangrijkst.
Kan de verslaving van de specialist mijn herstel beïnvloeden?
Zeker. Het ondermijnt het vertrouwen, wat essentieel is voor effectieve therapie, en kan leiden tot verwarring over de behandelrichtlijnen die je volgt.
Hoe weet ik of mijn specialist grenzen overschrijdt door zijn of haar verslaving?
Let op verschuivingen in de focus van de sessies, onprofessionele communicatie buiten kantooruren, of wanneer de specialist te veel leunt op jou voor emotionele steun. Dit duidt op grensoverschrijdend gedrag.